Od wczoraj obowiązuje nowa Dyrektywa UE w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

W dniu 13 czerwca 2024 roku weszła w życie nowa dyrektywa UE 2024/1385 w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Nowa dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek ochrony, reagowania i wsparcia dla ofiar i przemocy domowej, w tym wprowadza przepisy w zakresie dostępu do pomocy medycznej, psychologicznej i prawnej.

Teraz czas na państwa członkowie, w tym Polskę, które zobligowane są do przekształcenia zapisów Dyrektywy na przepisy krajowe.

Poniżej tekst Dyrektywy UE 2024/1385 w języku polskim:

Relacja z seminarium „Cyber attack on gender” na Malcie

Informujemy, że w dniu 31 maja 2024 r. na Malcie w miejscowości Marsa odbyło się seminarium pt.:”Cyber attack on gender”. Tematem seminarium było zrozumienie nowych form nękania cyfrowego tj. np.: stalking pornografia, grooming online, których ofiarami są kobiety, wypracowanie dobrych praktyk ich zapobiegania, przeanalizowanie cyberprzemocy na wielu poziomach w ramach współdziałania organizacji pozarządowych, organów policji, sądów, władz lokalnych i centralnych.

Seminarium zostało organizowane przez maltańską fundację VSM we współpracy ze stowarzyszeniem DROGA. Udział w nim wzięli uczestnicy z Malty, Polski oraz Komisji Europejskiej, a głównymi prelegentami były Panie: dr Eleonora Esposito (Hiszpania) i dr Iris Luarasi (Albania).

Poniżej program seminarium oraz relacja zdjęciowa z wydarzenia:

Seminarium stanowi część projektu pt.:”Partnership for the development of educational tools tackling gender-based cyber violence” finansowanego ze środków programu Erasmus Plus.

Międzynarodowa konferencja „The Bridge over Troubled Water. Celebrating and Strenghthening Victim Support”

            W dniach 22-23 czerwca 2024 r. w Zagrzebiu (Chorwacja) przedstawiciel Stowarzyszenia Wspierania Działań na rzecz Osób Potrzebujących Pomocy DROGA (dr Maciej Duda) wziął udział w dorocznej konferencji Victim Support Europe (#VSE). Jest to organizacja działająca od 34 lat, zrzeszająca 78 członków z 36 państw. Udziela pomocy ponad 3 milionom ofiar przestępstw rocznie. Konferencja odbyła się pod hasłem „The Bridge over Troubled Water. Celebrating and Strenghthening Victim Support”. W konferencji wzięło udział ok. 200 uczestników z większości państw europejskich oraz delegacja organizacji partnerskiej Victim Support Asia z Korei Południowej. Obrady konferencji transmitowane były również online. Podczas konferencji swoje wystąpienia zaprezentowało 24 prelegentów reprezentujących m.in. Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, Włochy, Grecję, Izrael, Portugalię, Francję, Anglię, Walię, Szkocję, Irlandię Północną, Irlandię, Belgię, Holandię, Danię, Niemcy, Austrię, Polskę, Węgry, Estonię, Finlandię oraz Szwecję.

            Pierwszy dzień konferencji rozpoczęło przemówienie otwierające Rosy Jansen (Prezydent VSE) na temat działalności organizacji i wyzwań przed nią stojących. Kolejne wystąpienie było bardzo emocjonalne i wzruszające ponieważ Aleksandra Ivankovic (Zastępca Dyrektora VSE) przeprowadziła rozmowę z Semką Agić – bośniacką ofiarą wojny bałkańskiej, która została wielokrotnie zgwałcona przez serbskich żołnierzy, a jej 19-letni syn zabity w obozie pracy. Następnie Katarzyna Janicka-Pawłowska (Koordynator ds. Praw Ofiar Komisji Europejskiej) zapowiedziała nowe rozwiązania prawne w obszarze ochrony i wsparcia ofiar przestępstw przygotowywane przez Unię Europejską. W tej części konferencji głos zabrały również przedstawicielki gospodarzy – Vedrana Simundża-Nikolić (Ministerstwo Sprawiedliwości, Administracji i Transformacji Cyfrowej Republiki Chorwackiej) oraz Iva Prpić (Departament Wsparcia Dzieci i Rodzin Miasta Zagrzebia).

            Następnie odbył się panel dyskusyjny pt. „Navigating Unity: A Journey to Coordinated Victim Support”.  Moderatorem była Rosa Jansen (Holandia), a wzięli w nim udział Miren Špek (Chorwacja), Jerome Moreau (Francja), Jed Stone (Anglia), Iain Livingstone (Szkocja) oraz Terri Nicholson (Anglia).

            Po przerwie obiadowej odbył się kolejny panel dyskusyjny pt. „Recognising Excellence: A decade of Outstanding Achievements in Victim Support”. Poprowadziła ją Frida Wheldon (Szwecja). W tej części dyskutowali: Nina Fuchs (Niemcy), Leena-Kaisa Aberg (Finlandia), Frederico Moyano Marques (Portugalia) i Kate Wallace (Szkocja).

            Plenarnym obradom konferencji towarzyszyły również tematyczne warsztaty w mniejszych grupach. Przedstawiciel Stowarzyszenia DROGA wziął czynny udział w warsztacie pt. „Collaborative Approaches to Amplifying Voices of Hate Crime Victims” przygotowanym przez Victim Support England & Wales. Pierwsza część warsztatu polegała na teoretycznym prowadzeniu do problematyki przestępstw z nienawiści, zaprezentowaniu programów realizowanych przez organizatorów oraz zaproponowaniu metodologii konstruowania programów prewencyjnych. W drugiej części uczestnicy podzieleni na grupy realizowali zadanie praktyczne. Przedstawiciel Stowarzyszenia DROGA wraz z partnerami z Wielkiej Brytanii i Szwecji przygotował autorską koncepcję kampanii medialnej dotyczącej ofiar przestępstw z nienawiści w Polsce oraz podnoszenia społecznej świadomości problemu.

            Interesującą inicjatywą wprowadzoną po raz pierwszy do programu dorocznej konferencji VSE były tzw. „coffee speed talks” czyli spotkania przy stoliku z przedstawicielami organizacji, którzy prezentowali realizowane przez siebie programy pomocowe. Przybliżone zostały m.in. takie inicjatywy jak: platformy internetowe służące pomocy ofiarom przestępstw, wykorzystanie gier i zabaw w przygotowaniu dziecka do przesłuchania, programy skierowane do sprawców przestępstw, wsparcie kobiet-ofiar przemocy domowej w miejscu pracy, programy prewencyjne realizowane w przedszkolach, narzędzia identyfikacji potrzeb ofiar przestępstw, kulturowe uwarunkowania przemocy seksualnej, harmonizacja pomocy ogólnej z pomocą ofiar konkretnych przestępstw. Były to bardzo inspirujące spotkania pokazujące dobre praktyki i doświadczenia europejskich organizacji zrzeszonych w ramach VSE. W czasie tych spotkań przedstawiciel Stowarzyszenia DROGA pozyskał wiele interesujących materiałów, które mogą posłużyć do projektowania podobnych działań w Polsce.

            Organizatorzy zapewnili również bogaty program atrakcji towarzyszących konferencji – zwiedzanie Zagrzebia z przewodnikiem, przejazd historycznym tramwajem z 1940 roku oraz uroczysta gala w tradycyjnej chorwackiej restauracji w parku miejskim. 

            Drugi dzień obrad rozpoczął się od tzw. „icebreaker session” czyli serii pytań do audytorium. Wszyscy uczestnicy mogli odpowiadać na pytania zadawane przez moderatorkę (Marina Kazakova – Oficer Prasowy VSE) za pomocą aplikacji na telefon (Slido), a wyniki ankiety ukazywały się na bieżąco na ekranach na sali obrad. Był to interesujący sposób zbadania opinii uczestników konferencji na temat ich pracy na rzecz ofiar przestępstw, motywacji, przeszkód, sukcesów.

            Pierwszy panel dyskusyjny zatytułowany „Building Blocks for a Strong National Support System: Foundations and Frameworks” moderowany był przez Leventa Altana (Dyrektor Wykonawczy VSE). W dyskusji wzięli udział: Katarzyna Janicka-Pawłowska (Polska), Nikica Hamer Vidmar (Chorwacja), Antonio De Martin (Estonia) oraz Peter Crory (Irlandia Północna).

            Po przerwie kawowej drugi panel dyskusyjny pt. „Enhancing Accessibility in Victim Support: Ground-Level Solutions and Kay Insights” poprowadziła Adrijana Hanušić Bećirović (Chorwacja). Wzięli w nim udział: Marcel Wientjen (Holandia), Donna Price (Irlandia), Bart Claes (Belgia) i Željka Barić (Chorwacja).

            Po obiedzie odbyła się kolejna seria warsztatów praktycznych. Przedstawiciel Stowarzyszenia DROGA wziął udział w warsztatach „CHAT for Victims – Providing Online Support to Victims of Crimes” zorganizowanych przez Chat4Victims Project Consortium. Na początku organizatorzy zaprezentowali realizowane przez nich formy udzielania pomocy online. Następnie uczestnicy podzieleni na mniejsze grupy mieli dokonać przeglądu argumentów za i przeciw skuteczności udzielania pomocy ofiarom przestępstw przez Internet. Kolejne ćwiczenia polegało na przygotowaniu w parach scenariusza udzielenia pomocy ofierze przestępstwa za pomocą czatu elektronicznego. Przedstawiciel Stowarzyszenia DROGA wraz z partnerką z Belgii opracował i zaprezentował na forum grupy rozmowę z kobietą-ofiarą przemocy domowej.

            Konferencję zakończyło wystąpienie przedstawiciela gospodarzy (Miren Špek – Victim and Vitness Support Croatia), który omówił przyszłe kierunki w wspieraniu ofiar przestępstw. Natomiast władze VSE zaprosiły do udziału w kolejnej dorocznej konferencji, która odbędzie się w Lizbonie (Portugalia).

            Reasumując uznać należy, iż udział w konferencji był znakomitą okazją do zapoznania się z aktualnymi trendami w obszarze ochrony ofiar przestępstw, zaprezentowania dorobku Stowarzyszenia DROGA w tym zakresie, nawiązania nowych kontaktów oraz podtrzymania dotychczasowych znajomości. Zdobyta wiedza i doświadczenie zaprocentuje niewątpliwie w dalszych pracach Stowarzyszenia.

Maciej Duda

Sprawcy przemocy w rodzinie powinni podlegać programom korekcyjno-edukacyjnym

Wszyscy sprawcy przemocy w rodzinie, nawet ci skazani na bezwzględną karę więzienia, powinni być zobowiązani do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym. Obecnie sądy nie muszą nakazywać takich działań, ale programy faktycznie pomagają zmienić zachowanie sprawców.

Jednakże obecne przepisy nie dają możliwości nałożenia obowiązku uczestnictwa w takim programie na osoby skazane na bezwzględną karę więzienia. Choć Służba Więzienna może zaproponować im udział w indywidualnym programie resocjalizacyjnym podczas odbywania kary, skazani nie są do tego zobowiązani. Jeśli opuszczają więzienie bez uczestnictwa w programie, nie są też zobligowani do jego podjęcia w przyszłości.

Ważne jest, aby wprowadzić nakaz uczestnictwa w takim programie w przypadku skazania sprawcy przemocy w rodzinie na bezwzględną karę więzienia i aby sąd orzekał ten środek w przypadku takich wyroków.

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić ofiary przestępstw!

Kampania jest realizowana przy wsparciu organizacji #VSE (Victims Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „Arka” im. ks. Juliana Żołnierkiewicza.

Kampania stanowi część projektu pt. „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.

Nagrywanie czynności ze śledztwa i procesu karnego powinno być obligatoryjne

Kodeks postępowania karnego przewiduje możliwość utrwalania za pomocą urządzenia rejestrującego obraz lub dźwięk protokołowanych czynności, o czym należy poinformować osoby w nich uczestniczące. Nagrywa się przesłuchanie świadka lub biegłego w sytuacji, gdy istnieje obawa, że w dalszej części postępowania nie będzie to możliwe. Podobnie nagrywa się przesłuchanie pokrzywdzonego w przypadku spraw dotyczących przestępstw na tle seksualnym. Wprowadzenie obowiązku nagrywania dźwięku czynności protokołowanych umożliwia dokładne odtworzenie wypowiedzi świadków na kolejnych etapach postępowania karnego. Nagranie przesłuchania w fazie przygotowawczej ogranicza ryzyko naruszenia praw procesowych osób przesłuchiwanych, szczególnie tych, które nie mają obrońcy lub pełnomocnika, poprzez ograniczenie możliwości manipulowania treścią ich wypowiedzi. Ponadto, chroni to funkcjonariuszy publicznych – policjantów i prokuratorów – przed oskarżeniami o nadużycie uprawnień lub zaniechanie obowiązków. Nagrywanie rozpraw umożliwiłoby wierną rejestrację wypowiedzi, stanowisk i wniosków stron.

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić ofiary przestępstw!

Kampania jest realizowana przy wsparciu organizacji #VSE (Victims Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „Arka” im. ks. Juliana Żołnierkiewicza.

Kampania stanowi część projektu pt. „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.

Prawa ofiar przestępstw w Polsce. Czas to zmienić!

Dyrektywa „ofiarowa” miała we wszystkich krajach członkowskich poprawić sytuację ofiar przestępstw. Chodziło o wprowadzenie takich przepisów, które pozwolą reagować na indywidualne potrzeby ofiar i które sprawią, że każda ofiara przestępstwa będzie chroniona, wspierana, informowana i będzie miała dostęp do wymiaru sprawiedliwości niezależnie od narodowości i miejsca zamieszkania w UE. Szczególną uwagę dyrektywa poświęca wsparciu i ochronie tych ofiar, które szczególnie narażone są na wtórną i ponowną wiktymizację, zastraszenie oraz odwet ze strony sprawcy (np. ofiarom przemocy ze względu a płeć, czy ofiarom przemocy w bliskich związkach).

Dyrektywa wskazuje, że żeby ocenić potrzeby osoby pokrzywdzonej przestępstwem, należy brać pod uwagę:

  • cechy osobowe ofiary (wiek, płeć oraz tożsamość płciowa, pochodzenie etniczne, rasa, religia, orientacja seksualna, stan zdrowia, niepełnosprawność)
  • problemy z komunikacją, związek ze sprawcą lub zależność od niego i to, czy doświadczyła przestępstwa w przeszłości
  • zobowiązuje też państwa członkowskie do szczególnego, zintegrowanego wsparcia dla ofiar przemocy seksualnej, przemocy na tle płciowym i ofiary przemocy w bliskich związkach.
    Niestety, w polskich przepisach wdrażających dyrektywę nie mówi się wprost o cechach osobowych pokrzywdzonego, które należy każdorazowo uwzględnić, oceniając szczególne potrzeby tej osoby związane m.in. z udziałem w postępowaniu. Dyrektywa wymaga, by państwo udzielało pomocy ofiarom przestępstw w rozumieniu i byciu rozumianym od momentu pierwszego kontaktu z właściwym organem. Kłopoty z komunikacją mogą mieć nie tylko cudzoziemcy, ale np. osoby niewidzące, z niepełnosprawnością intelektualną, czy niepełnoletnie. Polska nadal nie gwarantuje właściwego przesłuchiwania ofiar przestępstw. Dyrektywa wskazuje, jakie rozwiązania powinny być stosowane wobec ofiar przestępstw. Należą do nich:
    – przesłuchanie w zaprojektowanych lub przystosowanych do tego celu pomieszczeniach;
    – prowadzenie przesłuchania przez lub z udziałem odpowiednio przeszkolonych specjalistów;
    – prowadzenie wszelkich przesłuchań ofiar przez te same osoby;
    – zapewnienie podczas postępowania sądowego środków umożliwiających unikanie kontaktu wzrokowego między ofiarami a sprawcami, również w trakcie składania zeznań;
    – możliwość przesłuchania ofiary pod jej nieobecność na sali sądowej;
    – unikanie zbędnych pytań dotyczących życia prywatnego ofiary, niezwiązanych z przestępstwem oraz umożliwienie przeprowadzenia przesłuchania bez obecności publiczności.
    Tymczasem polska procedura karna przewiduje możliwość przesłuchania ofiar w specjalnych pomieszczeniach jedynie w kilku przypadkach. Chodzi o przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej, przestępstwa przeciwko wolności, wolności seksualnej i obyczajności oraz przeciwko rodzinie i opiece w stosunku do pokrzywdzonych małoletnich, a także przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (należałoby dodatkowo podkreślić szczególną pozycję ofiar przemocy domowej i seksualnej, a także przestępstw z nienawiści).

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić ofiary przestępstw!

Kampania realizowana przy wsparciu VSE (Victim Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „Arka” im. ks. Juliana Żołnierkiewicza.

Kampania stanowi część projektu pt. „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.

Bezpłatny dostęp do służb wsparcia dla ofiar przestępstw w Polsce

Dyrektywa ustanawia szereg praw i gwarancji dla osób dotkniętych przestępstwem, a jednym z najważniejszych jest zagwarantowanie im dostępu do wsparcia i pomocy. Bezpłatny dostęp do służb wsparcia ofiar jest kluczowym elementem tego systemu. Dyrektywa nakłada obowiązek na państwa członkowskie, aby zapewniły, że służby wsparcia ofiar są łatwo dostępne i świadczą niezbędną pomoc bez żadnych opłat dla osób poszkodowanych przez przestępstwa.

Obowiązek zapewnienia bezpłatnego dostępu do służb wsparcia ofiar ma znaczenie dla ochrony praw człowieka. Po pierwsze, umożliwia to ofiarom skuteczne korzystanie z praw, które zostały im przyznane w ramach dyrektywy. Dostęp do wsparcia może pomóc ofiarom w zrozumieniu ich praw i opcji, a także w skorzystaniu z dostępnych środków ochrony i rekompensaty.

Bezpłatny dostęp do służb wsparcia ofiar przyczynia się do zapewnienia równego dostępu do sprawiedliwości. Wsparcie ofiar powinno być dostępne dla wszystkich osób dotkniętych przestępstwem, niezależnie od ich statusu finansowego czy społecznego.

Bezpłatny dostęp do służb wsparcia ofiar wspiera proces rekonwalescencji i reintegracji społecznej osób dotkniętych przestępstwem. Ofiary często doświadczają trudności emocjonalnych i psychologicznych po doznaniu przemocy lub nadużyć. Dostęp do wsparcia pozwala im na skorzystanie z profesjonalnej pomocy psychologicznej, terapeutycznej oraz praktycznego wsparcia, co jest kluczowe dla ich zdrowia psychicznego i procesu zdrowienia.

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić ofiary przestępstw!

Kampania realizowana przy wsparciu #VSE (Victim Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „Arka” im. ks. Juliana Żołnierkiewicza

Kampania stanowi część projektu pt. „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.

Prawo do kompensaty dla ofiar przestępstw w Polsce

Kampania SPLOT

Prawo do kompensaty jest fundamentalnym elementem sprawiedliwości dla osób dotkniętych przestępstwem. Dyrektywa 2012/29/UE wyraźnie określa zobowiązanie państw członkowskich do zapewnienia ofiarom prawa do uzyskania odpowiedniej rekompensaty za doznane szkody fizyczne, psychiczne i materialne.

Zgodnie z przepisami dyrektywy, państwa członkowskie są zobowiązane do ustanowienia mechanizmów umożliwiających ofiarom skuteczne korzystanie z prawa do kompensaty. Te mechanizmy obejmują m.in. dostęp do informacji na temat procedur ubiegania się o odszkodowanie, pomoc w wypełnieniu wniosków o rekompensatę oraz wsparcie w kontaktach z instytucjami odpowiedzialnymi za jej przyznawanie.

Ponadto dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, żeby systemy kompensacji były skuteczne, sprawiedliwe, dostępne i niezależne. Oznacza to, że ofiary powinny mieć możliwość uzyskania rekompensaty w sposób szybki i bez zbędnych przeszkód, a decyzje dotyczące przyznania odszkodowania powinny być podejmowane w sposób obiektywny i transparentny. Skuteczne funkcjonowanie systemów kompensacji stanowi istotny element w walce z przestępczością oraz promowaniu poszanowania praw człowieka.

Do zmiany:

  • przyspieszenie postępowań dotyczących przyznania kompensaty i wprowadzenie maksymalnego terminu rozpoznania sprawy o jej przyznanie
  • modyfikacja systemu przyznawania zaliczki na poczet kompensaty. Zaliczka obejmuje tylko tę część kompensaty, która dotyczy pokrycia niezbędnych kosztów leczenia, rehabilitacji lub pogrzebu – wyłączona jest zaś utrata zarobków.
  • wprowadzenie do ustawy odwołania do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o zabezpieczeniu

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić ofiary przestępstw!

Kampania jest realizowana przy wsparciu organizacji #VSE (Victims Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „Arka” im. ks. Juliana Żołnierkiewicza.

Kampania stanowi część projektu pt. „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.

Ochrona ofiar przestępstw w Polsce. Jest jeszcze wiele do zrobienia!

Dyrektywa, która zobowiązuje do ochrony ofiar przestępstw, szczególnie w kontakcie z wymiarem sprawiedliwości i przed wtórną wiktymizacją, nakłada na polskie prawo konieczność wdrożenia wielu przepisów. Polskie prawo staje się coraz lepsze w tym zakresie, wprowadzając nowe przepisy dotyczące ochrony ofiar, zwłaszcza w ramach postępowania karnego (w tym w szczególności dotyczących przesłuchania ofiar). Niestety, dyrektywa ta nie została w pełni wdrożona, wymaga bowiem uwzględnienia specjalnych potrzeb ochrony ofiar podczas przesłuchania.

Przepisy polskie objęły szczególną ochroną dzieci i ofiary przestępstw seksualnych, jednak inne kategorie ofiar, takie jak ofiary handlu ludźmi czy przestępstw z użyciem przemocy, również powinny być uwzględnione. Większość uwagi skupia się na dzieciach i ofiarach przestępstw seksualnych, pomijając inne, ważne grupy osób potrzebujących ochrony. Wprowadzenie przepisów wykonawczych oraz odpowiednich szkoleń dla funkcjonariuszy organów ścigania jest niezbędne dla właściwego wdrożenia tych regulacji. Konieczne jest także zapewnienie odpowiednich warunków przesłuchania, zwłaszcza poprzez specjalnie przygotowane pomieszczenia.

Decyzja o wdrożeniu szczególnych środków ochrony dla ofiar powinna być podejmowana indywidualnie, zgodnie z potrzebami każdej ofiary, a nie tylko w przypadku ofiar przestępstw seksualnych czy dzieci. Wdrożenie tych przepisów wymaga kompleksowego podejścia, zarówno pod względem ustawodawczym, jak i praktycznym, włączając w to odpowiednie szkolenia dla funkcjonariuszy organów ścigania oraz zapewnienie odpowiednich warunków przesłuchania dla wszystkich kategorii ofiar.

Polskie przepisy już od samego początku objęły szczególną ochroną dzieci oraz ofiary przestępstw seksualnych. Ostatnia nowelizacja kodeksu postępowania karnego wprowadziła kategorie szczególnych pokrzywdzonych, takich jak osoby z zaburzeniami psychicznymi czy niepełnosprawnościami. Jednakże istnieje potrzeba uwzględnienia również innych kategorii ofiar, które wymagają szczególnej ochrony, zgodnie z intencją dyrektywy.

Wdrożenie przepisów wykonawczych oraz szkoleń dla funkcjonariuszy organów ścigania stanowi kluczowy element właściwego wdrażania ochrony ofiar. Konieczne jest również zapewnienie odpowiednich warunków przesłuchania dla wszystkich kategorii ofiar, co obejmuje także potrzeby osób z zaburzeniami psychicznymi czy innymi trudnościami.

Wdrożenie przepisów nie ogranicza się jedynie do ich ustanowienia, ale przede wszystkim do ich praktycznego stosowania. Konieczne jest również zrozumienie i przestrzeganie nowych regulacji przez wszystkich uczestników procesu, włącznie z funkcjonariuszami organów ścigania oraz sądami.

prof. Justyna Karaźniewicz

prawnik, profesor w Katedrze Prawa Karnego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, członkini Stowarzyszenie DROGA.

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić ofiary przestępstw!

Kampania realizowana przy wsparciu organizacji #VSE (Victim Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „ARKA” im. Ks. Juliana Żołnierkiewicza z Olsztyna

Artykuł i kampania społeczna powstały w ramach grantu pt.: „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.

Ochrona dzieci – ofiar przestępstw. Czas na zmiany!

Dyrektywa ofiarowa nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia dzieciom dostępu do bezpłatnych usług wsparcia i pomocy. Oznacza to, że dzieci, które padły ofiarą przemocy, wykorzystania czy innych przestępstw, mają prawo do specjalistycznej pomocy psychologicznej, prawniczej oraz socjalnej, bez względu na ich status materialny czy sytuację rodzinno-środowiskową. Zapewnienie bezpłatnego dostępu do tych usług jest kluczowe dla zapewnienia dzieciom wsparcia w procesie zdrowienia oraz zapobiegania dalszym krzywdom.

Po drugie, dyrektywa ofiarowa wymaga od państw członkowskich podjęcia działań mających na celu zapobieganie wtórnej wiktymizacji dzieci, czyli dalszemu krzywdzeniu ich w trakcie trwania procedur sądowych i śledczych. Dzieci często doświadczają traumatycznych sytuacji w trakcie przesłuchań sądowych czy kontaktów z organami ścigania. Dyrektywa ofiarowa dąży do tego, aby te procedury były jak najmniej inwazyjne i stresujące dla dzieci, zapewniając im odpowiednie warunki, wsparcie oraz szacunek dla ich godności.

Po trzecie, dyrektywa ofiarowa nakłada na państwa członkowskie obowiązek dostosowania systemów prawa karnego i procedur sądowych do potrzeb dzieci jako ofiar przestępstw. Oznacza to, że organy ścigania oraz sądy powinny uwzględniać specyficzne potrzeby i ograniczenia dzieci w procesie postępowania karnego, zapewniając im odpowiednią reprezentację prawną, tłumacza, wsparcie psychologiczne oraz przesłuchania dostosowane do ich wieku i rozwoju.

Jednakże, mimo wprowadzenia dyrektywy ofiarowej pozostaje wiele wyzwań związanych z ochroną dzieci jako ofiar przestępstw. Wiele państw członkowskich, w tym Polska, boryka się z brakiem odpowiednich zasobów oraz wyspecjalizowanego personelu do udzielania wsparcia dzieciom. Ponadto, istnieją trudności w dostosowaniu procedur sądowych do potrzeb dzieci, szczególnie w przypadku młodszych dzieci czy dzieci z zaburzeniami rozwojowymi.

Dyrektywa ofiarowa stanowi ważny krok w kierunku zapewnienia dzieciom godnej ochrony i wsparcia jako ofiarom przestępstw. Jednak aby osiągnąć pełne skutki tego dokumentu, konieczne jest podjęcie dalszych działań na poziomie krajowym i europejskim, mających na celu wdrożenie i egzekwowanie przepisów.

Wesprzyj naszą kampanię i zapytaj kandydata na europosła, w jaki sposób zamierza chronić dzieci – ofiary przestępstw!

Kampania jest realizowana przy wsparciu organizacji #VSE (Victims Support Europe) oraz Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Rodzinie „Arka” im. ks. Juliana Żołnierkiewicza.

Kampania stanowi część projektu pt. „Popularyzacja zapisów europejskiej dyrektywy ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI.